Norliyev Rustam Ibragimovich

falsafa tarixi, shaxs, inson, odam, biosotsial mavjudot, falsafiy antropologiya.

Annotatsiya: Shaxsning ijtimoiylashuv jarayoniga ta’sir qiluvchi omillar turli ijtimoiyiqtisodiy, psixologik hamda ma’naviy-madaniy faktorlarni o‘z ichiga qamrab oladi. Ushbu omillar shaxsning jamiyatga moslashishi, undagi ijtimoiy rol va qadriyatlarni o‘zlashtirish jarayonini shakllantirishga xizmat qiladi. Shaxsning ijtimoiylashuvi uzluksiz jarayon bo‘lib, turli bosqichlarda ushbu omillar ta’siri o‘zgarib boradi. Shu sababli, jamiyatning har bir a’zosi ijtimoiy muhitga moslashishda doimiy ravishda o‘zgarishlarga uchraydi. Insonning biologik, ijtimoiy va ma’naviy mohiyati o‘zaro bog‘liq bo‘lib, ular insonning to‘laqonli shaxs sifatida shakllanishida muhim rol o‘ynaydi. Biologik xususiyatlar insonning hayotiy ehtiyojlarini ta’minlasa, ijtimoiy jihat uni jamiyatning faol a’zosiga aylantiradi. Ma’naviy tomon esa insonning ichki dunyosini boyitadi va uni ongli mavjudot sifatida namoyon etadi. Shaxsning to‘laqonli rivojlanishi ushbu uch omilning uyg‘unligiga bog‘liq bo‘lib, biologik omillar tug‘ma bo‘lsa, ijtimoiy va ma’naviy omillar insonning tarbiyasi, ta’limi va jamiyatdagi faolligi bilan shakllanadi. Ushbu maqolada inson mohiyatining ushbu uch jihati dialektik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Falsafa tarixida shaxs va uning biosotsial xususiyatlari borasida bildirilgan fikrlar qiyosiy o‘rganiladi.

1. Abu Nasr Forobiy: Fozil odamlar shahri. –Toshkent: Yangi asr avlodi, 206. – 320 b.

2. Engel George L. The Biopsychosocial Model and the Education of Health Professionals.
Annals of the New York Academy of Sciences. 310 (June): 1978. – P. 169–87.
3. Абульханова-Славская К.А. Диалектика человеческой жизни. – Москва: Мысль, 1977. – 224 с.

4. Абульханова-Славская К.А. Стратегия жизни. – Москва: Мысль, 1991. – 299 с.

5. Августин Блаженный. Об истинной религии. Теологический трактат. –Минск: Харвест, 1999. – 1598 с.

6. Грицанов А. А. Никомахова этика // История философии: Энциклопедия. — Минск: Интерпрессервис; Книжный Дом, 2002. – 1376 с. 7. Кант И. Антропология с прагматической точки зрения //Кант И. Соч.: В 6-ти т. -Т. 6. – Москва: Мысль, 1966. – С. 349 - 588.

8. Маркс К. Капитал. Процесс обращения капитала //Маркс К., Энгельс Ф. Соч.-Т. 24. – Москва: Политиздат, 1961. – С. 31-596.

9. Фрейд 3. Основной инстинкт. – Москва: Олимп: ACT, 1997. – 654 с.

10. Фромм Э. Душа человека. – Москва: АСТ-ЛТД, 1992. – 664 с.

Null