ATMOSFERA IFLOSLANISHINI XALQARO BAHOLASH MEZONLARI

Mualliflar
Kuldаshevа Shаxnоzа Аbdulаzizоvnа
Kalit so'zlar
atmosfera ifloslanishi, havo sifati, xalqaro baholash mezonlari, ekologik monitoring, sanoat chiqindilari, iqlim o‘zgarishi, global isish, AQI, EAQI, IQAir.atmosfera ifloslanishi, havo sifati, xalqaro baholash mezonlari, ekologik monitoring, sanoat chiqindilari, iqlim o‘zgarishi, global isish, AQI, EAQI, IQAir.
Annotatsiya
Annotatsiya: Mazkur maqolada atmosferaning ifloslanishini xalqaro baholash mezonlari asosida tahlil qilishga qaratilgan. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti, AQSh Atrof-muhitni muhofaza qilish agentligi va Yevropa Atrof-muhit agentligi tomonidan ishlab chiqilgan havo sifati indekslari asosida global ifloslanish darajasi va uning inson salomatligiga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda AQI, EAQI va NAAQS kabi xalqaro baholash tizimlari, ularning mezonlari, monitoring usullari va ekologik xavf ko‘rsatkichlari tahlil qilinadi. Atmosfera ifloslanishi natijasida yuzaga keladigan sog‘liq muammolari, urbanizatsiya va sanoat rivojlanishining havo sifati bilan bog‘liq salbiy ta’siri ham tahlil etiladi. Tadqiqot havo ifloslanishini baholash bo‘yicha ilg‘or tadqiqot metodologiyalarini, matematik modellashtirish va epidemiologik tahlillarni o‘z ichiga oladi. Kalit so‘zlar: atmosfera ifloslanishi, havo sifati, xalqaro baholash mezonlari, ekologik monitoring, sanoat chiqindilari, iqlim o‘zgarishi, global isish, AQI, EAQI, IQAir.
Foydalanilgan adabiyotlar

1. Abdiyeva S. J., and D. Sodiqov. “Atmosfera havosi zararlanishini inson salomatligiga
ta’siri.”Gospodarka i Innowacje.51 (2024): 267-274.
2. Rejabaliyev Y.Sh,. “Atmasferani ifloslanish mummolari.” interdiscipline innovation and
scientific research conference. vol. 3. No. 27. 2025.
3. Александр Д.В., et al. “Оценка загрязнения атмосферы промышленными выбросами.” (2006).

4. Loomis, Dana, Wei Huang, and Guosheng Chen. “The International Agency for Research on Cancer (IARC) evaluation of the carcinogenicity of outdoor air pollution: focus on China.”Chinese
journal of cancer 33.4 (2014): 189.
5. Krzyzanowski, Michal. “WHO air quality guidelines for Europe.”Journal of Toxicology
and Environmental Health, Part A71.1 (2008): 47-50.
6. Brauer M, Amann M, Burnett RT va boshqalar. Tashqi havoning ifloslanishi bilan bog‘liq bo‘lgan kasalliklarning global yukini baholash uchun ta‘sirni baholash. Environ Sci Technol.
2012;46:652–660. doi: 10.1021/es2025752. [ DOI ]
7. Gao H, Chen J, Vang B va boshqalar. Shahar klasterlari havosining ifloslanishini o‘rganish.
Atmos muhiti. 2011;45:3069–3077.

8. Chjan J, Mauzerall DL, Zhu T va boshqalar. Xitoyda atrof-muhit salomatligi: toza havo va xavfsiz suv tomon taraqqiyot. Lanset. 2010;375:1110–1119. doi: 10.1016/S0140-6736(10)60062-1. [ DOI.
9. de Leeuw, Frank, N. Benesova, and Jan Horálek. “Evaluation of international air quality
standards.”ETC/ACM Technical Paper10 (2016): 1-31.
10. Vahlsing, Candace, and Kirk R. Smith. “Global review of national ambient air quality standards for PM 10 and SO 2 (24 h).”Air Quality, Atmosphere & Health5 (2012): 393-399.

11. Belis, Claudio A., et al. “European guide on air pollution source apportionment with
receptor models.”JRC reference reports EUR26080 EN (2014).
12. Heseltine, Elisabeth, and Jerome Rosen, eds. “WHO guidelines for indoor air quality: dampness and mould.”(2009).

13. Koop, Gary, and Lise Tole. “Measuring the health effects of air pollution: to what extent can we really say that people are dying from bad air?.”Journal of Environmental Economics and
Management47.1 (2004): 30-54.
14. Taylor, George E., Dale W. Johnson, and Christian P. Andersen.“Air pollution and forest
ecosystems: a regional to global perspective.”Ecological Applications4.4 (1994): 662-689.

15. Канило, Павел Макарович, and Константин Владимирович Костенко. “Проблемы загрязнения атмосферы городов канцерогенно-мутагенными супертоксикантами.”Вісник
Харківського національного автомобільно-дорожнього університету52 (2011): 47-53.
16. Бокуц, Елена Юрьевна. “Уголовно-правовая характеристика загрязнения
атмосферы.”Москва219 (2017).
17. Маматкулов А.Р., Баҳодиров З.А., Нуруллаев А.К. Применения дистанционного зондирования при исследованиях ветровой эрозии. Наука в современном мире: результаты исследований и открытий» XXX Международная научно-практическая конференция. 2024 г.
Aнапа. –С. 22-27

18. Волкодаева, Марина Владимировна, and А. В. Киселев. “О развитии системы экологического мониторинга качества атмосферного воздуха.”Записки горного
института227 (2017): 589-596.
19. Qosimova S. T., Sh Shojalilov, and O. A. Bader. “Atrof-muhitni muhofaza qilish va shahar iqlimshunosligi.”Toshkent-2005(2005).

20. Qoriyev, Mirzohid, and Rayhona Mahammadjanova. “Atmosfera havosi ifloslanishining
inson salomatligiga ta’siri.”Universal xalqaro ilmiy jurnal1.6 (2024): 54-62.
21. Маматкулов А.Р., Баҳодиров З.А., Нуруллаев А.К. Мониторинг ветровой эрозии почв с использованием пылеуловителей. Инновационное развитие современной науки: теория и практика» XXXI Международная научно-практическая конференция. 2024 г. Aнапа. –С. 42-
47.
22. Muminova, M. L. “Atmosfera havosini muhofaza qilishni huquqiy asoslari.”Экономика
и социум 4-1 (119) (2024): 350-355.

23. Nomanjanovna, Axunova Shoxistaxon. “Atrof-muhitga inson omili ta’sirini
muammolari.”tanqidiy nazar, tahliliy tafakkur va innovatsion g ‘oyalar 1.1 (2024): 26-37.
24. Djalilova G.T., Nurullayev A.K., Abdukarimov A.A., Mamatkulova F.A., Raximov X.N.
Tuproq degradatsiya jarayonlarini o‘rganishda geoaxborot tahlilni qo‘llash imkoniyatlari. O‘zbekiston
agrar fani xabarnomasi, № 3 (21/2) 2025. –B.261-266.

25. Qurvonaliyevich, Boboyev Nodirbek, and Zokirov Zoxidjon Toxirjon o‘g‘li. “Atmosfera havosidagi zararli moddalarning atrof− muhitga ta’siri.” AndMI Xalqaro ilmiy-amaliy
konferensiyalari 1.1 (2024): 551-553.
26. Abdiyeva, S. J., and D. Sodiqov. “Atmosfera havosi zararlanishini inson salomatligiga
ta’siri.” Gospodarka i Innowacje. 51 (2024): 267-274.
27. Джалилова Г.Т., Нуруллаев А.К. Оценка эрозионных процессов горных районов с использованием искусственного дождевания. Экологический вестник северного Кавказа.
Краснодар. 2025 г. – С. 165-170.

28. Анна Р.И. “Влияние авиации на окружающую среду и меры по ослаблению
негативного воздействия.” Труды гидрометеорологического научно-исследовательского центра российской федерации 365 (2017): 5-14.
29. Чернышева, В. В. ”Экологические приоритеты международного движения по охране природной среды в начале ХХI века.”Известия Дальневосточного федерального
университета. Экономика и управление 1 (2007): 91-102.
30. Джалилова Г.Т., Нуруллаев А.К. Определение влияния крутизны склона и интенсивности осадков на развитие эрозии почвы в условиях модели искусственного дождевания. Журнал «Научное обозрение. Биологические науки» № 1, 2024.–С. 51-56.

31. Усольцев В.А. “Международный лесной мониторинг, глобальные экологические программы и базы данных о фитомассе лесов.”(1995).

DOI
Null
Mamlakat: O'zbekiston
Fayl hajmi: 1.25 MiB
Ko'rishlar soni: 38
Yuklanishlar: 30
Yuklab olish