Bebitov Maqsud Abdirasulovich,

Turkiston, Chukurova, ko‘chish, diaspora, jamiyat, integratsiya.

Annotatsiya. XX asr boshlarida Birinchi jahon urushi va rus inqilobi natijasida O‘rta Osiyoda yuzaga kelgan ijtimoiy-siyosiy o‘zgarishlar turkistonliklarni Anadoluga ko‘chishga majbur qildi. Ushbu tadqiqot Chukurova mintaqasiga, xususan Adanaga ko‘chgan turkistonlik muhojirlаrning migrаtsiyа to‘lqinlarini, ayniqsa, 1950-1960-yillardagi muhim to‘lqinni tahlil qiladi[1]. Bu davrda turkistonliklar soni oshib, “Turkistonliklar Mujohidlar Yordam Jamiyati” va “Turkistonliklar Yordam Jamiyati” tashkil etilib, diaspora uchun muhim platformaga aylandi[2]. Sovuq urush davrida Milliy Turkiston Birlik Qo‘mitasi rahbari Vali Qayyumxon va Tashkilot va Aloqa Bo‘limi rahbari Baymirza Hayitning Adanaga tashrifi milliy birlikni mustahkamladi va Sovet rasmiylarini xavotirga soldi. Tadqiqot ushbu jamiyatlarning tarixiy ahamiyatini, faoliyatini va davriy nashrlarini tahlil qilib, Turkiston diasporasining ijtimoiy-siyosiy integratsiyasi va milliy o‘zlikni saqlashdagi rolini yoritadi.

1. Xayitov Sh. O‘zbek muhojirligi tarixi (1917–1991-yillar). – Toshkent: ABU MATBUOT-KONSALT, 2008. – B. 124.
2. Xayitov Sh. O‘zbek muhojirligi tarixi (1917–1991-yillar). – Toshkent: ABU MATBUOT-KONSALT, 2008. – B. 197.
3. Koçar, Y.  20. yüzyılda Türkistandan Çukurovaya göç hareketleri ve Adanadaki Türkistanlıların faaliyetleri [20-asrda Turkistondan Chukurovaga  ko‘chish harakatlari va Adanadagi Turkistonliklarning faoliyati]. Tarix İncelemeleri Dergisi, (2020). *35*(2),  S. 501.
520.  https://dergipark.org.tr/tr/pub/egetid/issue/58945/849677
4. Dündar, F. *İttihat ve Terakki'nin Müslümanları İskân Politikası (1913-1918)* (F.
Dündar, "Ittihod va Taraqqiy partiyasining musulmonlarni joylashtirish siyosati (1913-1918)").
İletişim Yayınları. (2001). 48-bet. Tekeli, İ. (2008). Göç ve Ötesi (İ. Tekeli, "Koʻchish va undan tashqari"). Tarih Vakfı Yurt Yayınları. 154-155-betlar.

5. Türkiye Cumhuriyeti.  İskân Kanunu [Joylashtirish toʻgʻrisidagi qonun]. Resmî Gazete, 2733, 21 İyun 1934. (1934, 21 iyun). Sayı: 2733 [Son: 2733]. Başvekalet Neşriyat Müdürlüğü [Bosh Vazirlik Nashriyot Boshqarmasi].
https://dergipark.org.tr/tr/pub/egetid/issue/58945/849677.
6. Kavuncu, Orhan. "Özbek Diyasporası" [Oʻzbek Diasporasi]. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi [Osiyo Tadqiqotlari Xalqaro Ijtimoiy Fanlar Jurnali] 1, no. 2: 33 b. Karaca, Abdullatif. 2015. Buharalı Üstad Hacı Abdullah Aker Hocaefendi Tarsusi [Buxorolik ustoz Hojihon Abdulla Aker Hojafandi Tarsusiy]. Adana: Ekrem Matbaası. 2018. 15 b.

7. Ener, Kasım. 1970. Çukurova Kurtuluş Savaşı'nda Adana Cephesi [Çukurova Ozodlik Urushida Adana Fronti]. Ankara: San Matbaası. 116 b. Karaca, Abdullatif. Buharalı Üstad Hacı Abdullah Aker Hocaefendi Tarsusi [Buxorolik ustoz Hojihon Abdulla Aker Hojafandi Tarsusiy]. Adana: Ekrem Matbaası. 2015. 20 b.

Null