SURXON VOHASINING IJTIMOIY, IQTISODIY VA MADANIY JARAYONLAR TARIXSHUNOSLIGI (1925 – 1941 – yillari)

Mualliflar
Isaev Oybek Axmed o‘gʻli
Kalit so'zlar
Surxon, voha, sovet, hokimyat, yyеr-suv, “Xaudak”, “Uchqizil”, neft, konlar, Jarqo‘rgʻon, Angor, tuman, qishloq, xo‘jaligi, shirkat, kambagʻal.
Annotatsiya
Annotatsiya: Mazkur maqolada Surxon vohasining ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy jarayonlari tarixiga bagʻishlangan bo‘lib, unda 1925 – 1941-yillar Surxon vohasida Sovet davri siyosatining aholining ijtimoiy turmush hayotida taʼlim, sogʻliqni saqlash, xotin-qizlarning jamiyatdagi o‘rni, shuningdek, vohaning iqtisodiy hayotida asosiy o‘ringa ega bo‘lgan sanoat tarmoqlari, sovxozlar va kolxozlarda aholining faoliyati tarixshunosligi aks etgan. Madaniy soha vakillarinng faoliyatida sovet mafkurasining aholi hayotida sezilarli salbiy oqibatlarini tarixiy xolislik, tarixiy ketma-ketlik metodlari asosida ochib berishga qaratilgan. Tarixiy jarayon tahlil qilinib, bu davr oraligʻida Surxon vohasi aholisi murakkab siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy davrni o‘z boshidan kechirgan edi. Sovet davlati voha iqtisodiyotini tiklashda eng avvalo, qishloq xo‘jaligiga e’tibor qaratdi. Rejalashtirilayotgan sovet siyosati zo‘ravonlikka asoslangan bo‘lib, aholini sinflarga bo‘lish gʻoyasini ishlab chiqildi. Unga ko‘ra, mamlakatda “quloq”, “boy”, “ruhoniy”, “ziyoli”, “kambagʻal”, “batrak” kabi yangi iboralar paydo bo‘ldi. Surxon vohasida aholi sogʻligini saqlash maqsadida sovet hukumati bir qancha amaliy ishlarni olib bordi. Lekin, vohada tashkil etilgan shifoxonalar, ambulatoriyalar soni yеtarli emas edi. Shuning bilan birga, tibbiyot maskanlaridagi holat achinarli holatda bo‘lib, mamlakatdagi moliyaviy ahvol tufayli ularning moddiy-texnikaviy bazasi juda past ekanligi haqiqatga aylandi. Bu davrda vohada madaniy-ma’rifiy maskanlar tashkil qilishga katta e’tibor qaratildi. Bular – klublar, qizil choyxonalar, teatrlar, muzeylar, agitpunktlar, kutubxonalar va boshqa maskanlar bo‘lib, ularda zamonaviy madaniyat targʻib qilindi. Shu bilan birga, madaniy-ma’rifiy muassasalarni tashkil etishda sovet davlatining gʻoyaviy-mafkuraviy maqsadlari asosiy o‘ringa qo‘yildi.
Foydalanilgan adabiyotlar

1. Мирзиёев Ш. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга қурамиз. – Т.: Ўзбекистон, 2017. – Б. 279.

2. Р.Х.Аминова Аграрные преобразования в Узбекистане в годы перехода советского государства к НЭПу. – Ташкент: «Наука»,1965. – 347 с.;Шу муаллиф.Аграрные преоброзования в Узбекистане накануне сплошной коллективизaции (1925-1929 гг). – Ташкент: «Фан»,1969. – 469 с;. Шу муаллиф.Ўзбекистонда совет ҳокимиятининг аграр сиёсати ва уни сохталаштирувчилар. – Тошкент:“Ўзбекистон”,1972. –180 б. Ленинча кооператив планнинг тантанаси. Ўзбекистон ССР. “Фан” –Т., 1974 й. 53 б.; Осуществление коллективизaции в Узбекистане (1929-1932 гг). Издательство «Фан» Узбекской ССР –Т., 1977 г. 312 с.

3. Номозов Д.Н, Сааков В.Г. Индустриальное развитие Бухарской области за годы советской власти. – Т., “Фан” 1974.

4. Экономическая история советского Узбекистана. Ответственные редактор Аминов А.М. Издательство Фан Узбекской ССР – Т., 1966 г. 370 с.; Вопросы истории народного хозяйства Узбекистана. Ответственный редактор А.М.Аминов Т., 1965 г.; Давыдов А.М. Земельный фонд Узбекской ССР и его использование – Т: Фан., 1971- 356 с.

5. Очерки истории Кашкадарьинской и Сурхандарьинской областей Узбекистана советского периода (1917-1932 г г.) Ответственный редактор Житов К.З. Издательство Фан.
Узбекской ССР Т., 1968

6. Ульмасбаев Ш.Н. Промышленное развитие советского Узбекистана – Т ., 1958. – 244 ст.  Ульмасбаев Ш. Н. Промышленное развитие Советского Узбекистана. Ист.-экон. очерк. - Ташкент : Госиздат УзССР, 1958. - 244 с.

7. Мулляджанов И.Р. Народонаселение Узбекской ССР (социально- экономический очерк) – Ташкент:Узбекистан – 1967. – 231 ст.

8. Т.Сувонов, Р.К.Сапаров “Истиқболли йўллар” Денов. 1990 й.

9. З.Мирзаев., Қобулов Э. Сурхондарёда пахтачилик ва Термиз пахта тозалаш заводи тарихи. – Термиз: Жайҳун,1996; Қобулов Э. Сурхондарё саноатининг илк одимлари. – Термиз: Жайхун, 1993; Жалолиддин. Мирзо. Термиз тарихи.  –Т ., Шарқ, 2001.   М.Азимов.
Термиз тарихи. – Насаф. 2001  Турсунов С, Қобулов. Э ва бошқалар. Сурхондарё тарихи –Т ., Шарқ, 2004. И.Т.Ботиров Сурхондарё вилояти ўлкашунослик музейи тарихи. – Т., “Фан”, 2011 й 67 б. Н.Исмоилов. Денов Таронаси. – Т., “Наврўз” 1995 й.

10. А.Хидиров мухарирлигида Саодатли карвон номли бадиий публистик нашр. – Денов., 2002 й, 142 бет.

11. профессор ўқитувчиларининг илмий назарий конференцияси материаллари.- Тошкент: «Университет», 1999.126-132 бетлар.

12. Мирзаев Ж.З. Демократиянинг миллий негизлари: тарихий анъаналардан умуминсоний тамойилларга.Баркамол инсон тарбияси. Термиз Давлат университетиижтимоий фанлар факультети профессор-ўқитувчиларининг илмий-назарий мақолалар тўплами. Термиз, 2001.120-125б.

13. Турсунов. С. Тўхтаев. А Жарқўрғон. – Т., Фан, 2008.

14. Турсунов С., Рашидов Қ. Бойсун – Тошкент: Академнашр,2011.

15. С.Турсунов А.Тўхтаевлар З.Аннаеваларнинг Жарқўрғон тарихидан лавҳалар. – Т., “ЯНГИ НАШР” 2019 й.

16. Рўзиев А. Сурхондарё вилояти. –Т ., Жайхун, 1996.

17. Уезд – районлаштиришдан илгари СССРда маъмурий-ҳудудий бўлинишлардан бири. – Т.: УзСЭ, 1984. – С. 624.

18. O‘z MA, R-86-jamgʻarma, 1-ro‘yxat, 2393-ish, 30-varaq.

19. Lenin bayrogʻi. – 1967. – 20 dekabr.

20. O‘z MA, R-86-jamgʻarma, 1-ro‘yxat, 4040-ish, 51 varaq.

21. Surxondaryo viloyati davlat arxivi, 91-jamgʻarma, 1-ro‘yxat, 48-ish, 221-varaq.

22. O‘z MA, R-86-jamgʻarma, 1-ro‘yxat, 632-ish, 2-varaq.

23. O‘z MA, R-86-jamgʻarma, 10-ro‘yxat, 11-ish, 90-varaq.

24. O‘z MA, R-86-jamgʻarma, 1-ro‘yxat, 3963-ish, 101-varaq.

25. O‘zbekistonning yangi tarixi ikkinchi kitob O‘zbekiston sovet mustamlakachiligi davrida. – T.: Sharq, 2000. – B. 369.

26. O‘z MA, R-86-jamgʻarma, 1-ro‘yxat, 2393-ish, 99-varaq.

27. O‘z MA, R-86-jamgʻarma, 1-ro‘yxat, 3088-ish, 153-varaq.

DOI
Null
Mamlakat: O'zbekiston
Fayl hajmi: 693.23 KiB
Ko'rishlar soni: 48
Yuklanishlar: 29
Yuklab olish