BERDIYEV G‘AYRAT ULABOYEVICH

issiq iqlim, jismoniy tarbiya, ochiq havo, o‘quvchilar jismoniy tayyorgarligi, meteorologik sharoit, samaradorlik

Ushbu maqolada O‘zbekistonning uch xil iqlim sharoitiga ega hududlarida Termiz, Farg‘ona va Qoraqalpog‘iston (Nukus) shaharlarida ochiq havoda o‘tkaziladigan jismoniy tarbiya darslarining samaradorligiga iqlimning ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqotda 2023–2024-o‘quv yiliga oid meteorologik ko‘rsatkichlar (havo harorati, nisbiy namlik, yog‘ingarchilik, shamol tezligi, tuproq harorati) hamda 5–9-sinf o‘quvchilarining jismoniy tayyorgarlik natijalari tahlil qilingan. Quyosh nuri issiq bo‘lgan bahor, kuz fasllarida o‘quvchilarda suvsizlanish, issiq ta’sirida charchash va darslarni o‘zlashtirishning pasayishi mumkinligi aniqlangan. Maqola issiq iqlim sharoitida darslarni ertalabki yoki kechki salqin vaqtga rejalashtirish, sport kiyimini mavsumga mos tanlash, issiq urishining oldini olish bo‘yicha metodik tavsiyalar beradi

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Jismoniy tarbiya va ommaviy sportni rivojlantirish to‘g‘risida”gi Farmoni. — Toshkent, 2020.

2. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. Jismoniy tarbiya fani bo‘yicha o‘quv dasturi. — Toshkent, 2022.

3. Alisov P.Б. География климатов. — Москва: МГУ, 1974. — 210 с.

4. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati agentligi. 2023–2024-yil ob-havo kuzatuv ma’lumotlari (Termiz, Farg‘ona, Nukus).

5. Жулидов Е.Ф. Теория и методика физического воспитания. — Москва: Академия, 2019. — 368 с.

6. Мейerson Ф.Л. Адаптatsiя к жаркому климату и физические нагрузки. — Москва: Наука, 1980. — 265 с.

7. Kenney W.L., Wilmore J., Costill D. Physiology of Sport and Exercise. — Human Kinetics, 2020. — 752 p.

8. Корганов К.К. Физиологические основы терморегуляции человека. — Ташкент: Fan, 2017. — 190 с.

9. Matveyev L.P. Теория и практика физической культуры. — Москва: Советский спорт, 2015. — 495 с.

10. Nazarov R., Bozorov A. Jismoniy tarbiya nazariyasi va metodikasi. — Toshkent: O‘qituvchi, 2020. — 280 b.

11. World Health Organization (WHO). Heat and Health: Technical Guide for Education Settings. — Geneva: WHO Press, 2021.

12. Qosimov Sh., Po‘latov M. Jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarida xavfsizlik qoidalari. — Toshkent: Yangi asr avlodi, 2019. — 156 b.

13. American College of Sports Medicine (ACSM). Guidelines for Exercise Testing and Prescription. — 11th Edition. — Lippincott, 2021.

14. G‘aniev R. Sport fiziologiyasi asoslari. — Toshkent: Universitet, 2022. — 210 b.

15. G‘.U.Berdiyev. Bolalar jismoniy tarbiyasi. — Toshkent “Innovatsiya-ziyo” 2024-yil. — 277 b.

16. Global Climate Report. National Centers for Environmental Information (NCEI), 2023. https://www.ncei.noaa.gov (ma’lumot uchun).

Null