CHORIYEV ISLOM G‘AYRATOVICH

raqamli ta’lim, mexanika, virtual laboratoriya, gibrid ta’lim, simulyatsiya, didaktika, modellashtirish, fizika o‘qitish metodikasi.

Ushbu maqolada raqamli ta’lim muhitida fizika kursining fundamental bo‘limi - mexanikani o‘qitish jarayonida yuzaga keladigan pedagogik, psixofiziologik va texnik muammolar tizimli ravishda tahlil qilinadi. Tadqiqotda PhET Interactive Simulations, Vascak simulyatsiyalari va mobil sensorli qurilmalar (Phyphox) yordamida eksperimental guruhlarda raqamli vositalarning dars samaradorligiga ta’siri o‘rganildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, virtual laboratoriyalar vizuallashtirish va modellashtirish imkoniyatlarini sezilarli darajada oshirsa-da (grafiklar bilan ishlash bo‘yicha 34% o‘sish), ular real fizik tajribalardagi taktil sezgi va fizik intuitivni to‘liq shakllantira olmaydi. Murakkab hisoblash masalalaridagi o‘sish atigi 8% ni tashkil etdi. Maqolada mexanikani o‘qitish sifatini oshirish uchun “Gibrid ta’lim” modelini (real tajriba + virtual simulyatsiya) joriy etish, 45 daqiqalik darsga moslashtirilgan pedagogik ssenariylarni ishlab chiqish va smartfon datchiklaridan foydalanish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan. Tadqiqot natijalari fizika o‘qituvchilari, metodistlar va raqamli ta’lim sohasi mutaxassislari uchun mo‘ljallangan.

1.Wieman, C. E., Adams, W. K., & Perkins, K. K. (2008). PhET: Interactive Simulations for Teaching and Learning Physics. Physics Today, 61(10), 68-70.

2.Mayer, R. E. (2021). Multimedia Learning (3rd ed.). Cambridge University Press. (Raqamli muhitda vizuallashtirish nazariyasi bo‘yicha).

3.Zacharia, Z. C. (2007). Comparing student learning with physical and virtual manipulatives in the context of explaining interactive phenomena. Australasian Journal of Educational Technology, 23(1).

4.O‘rinboyeva, L., To‘lanova, M., & Maxkamova, S. (2025). Mexanika bo‘limini o‘qitishda raqamli texnologiyalarning didaktik imkoniyatlari. Fizika, matematika va informatika jurnali, 2-son. (Sizning tadqiqotingizga yaqin mahalliy manba).

5.Abdufattoyeva, G. (2025). Virtual laboratoriyalar yordamida o‘quvchilarning kognitiv faolligini oshirish metodikasi.

Ta’lim texnologiyalari, 1-son.

6.Razumovskiy, V. G., & Saurov, Yu. N. (2020). Fizika v shkole: Nauchniy metod obucheniya i sovremennoye obrazovaniye.

Moskva: Prosveщeniye.

7.Vascak Physics Software. (2024). Official Documentation and Educational Scenarios for Mechanics. [Elektronresurs].

8.Phyphox (Physical Phone Experiments). (2024). Using Smartphone Sensors for Physics Education. RWTH Aachen University. [Elektron resurs].

9.O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi. (2023). Fizika fanidan milliy o‘quv dasturi.

Toshkent.

Null