Maxmudova Nargiza Ravshanovna

metafora, o‘xshatish iboralar zооnimik birliklаr, оrnitоnimlаr, sеmаntik- struktur tahlil, оrnitоnimlаrning lug‘аviy tаrkibi, onоmаtоpik оrnitоnimlаr.

Annotatsiya. Qushlar nomi eng qadimgi davrlardan to hozirgi kungacha butun san’atda, jumladan rasm va haykaltaroshlikda, adabiyotda, musiqada, teatrda, an’anaviy raqs va baletda, kinoda eng qadimgi davrlardan rasm, haykaltaroshlik va boshqa san’at buyumlarida, jumladan, g‘or rasmlarida tasvirlangan. Uchayotgan jonzotlar sifatida qushlar doimo odamlarning e’tiborini jalb qilganligi sababli, ular ko‘plab afsonalarni, qushlarga ba’zi ramziy ma’noga ega bo‘lgan afsonalarni ixtiro qildilar. Odamlar qushlarning xatti-harakatlari va turmush tarzini sinchkovlik bilan kuzatib, ular orasidagi ba’zi munosabatlarni va tabiat, ob-havo va ba’zan odamlar taqdiridagi o‘zgarishlarni ko‘rishga harakat qilishdi. O‘zbek va ingliz tillari o‘xshatish, metafora, maqol va matallarga boydir. Masalan, inglizlar hayvonlarni yaxshi ko‘radigan xalqdir va bunga qushlar ham kiradi. Qushlar insoniyat hayotining katta qismini tashkil etganligi sababli, idiomatik tilimizga qushlar metafora, maqol va iboralar shaklida kirib kelganligi ajablanarli emas. Paremiologik va frazeologik birliklar xalqning tarixiy va madaniy tajribasini eng yorqin aks ettiruvchi har qanday til leksikologiyasining alohida qismidir. Ular leksik birliklarga qaraganda boshqacha, ancha murakkab ma’noga egadir. Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi ornitonim komponentlari bilan ularning metoforik xususiyatlari hamda frazeologik va paremiologik birliklarni chog‘ishtirgan holda tahlil qilishga harakat qilanadi. Qushlarning ba’zi nomlari ingliz va rus tillarida ijobiy yoki salbiy bo‘lishi mumkin. Xuddi shu ornitonim bir tilda ijobiy bahoga ega bo‘lishi mumkin, ikkinchisida esa salbiy baho bitta yoki bitta tilda ijobiy va salbiy bo‘lishi mumkinligi haqida yoritilgan

1. Lakoff G and Johnsen М., Metaphors we live by. – London, The university of Chicago press, 2003

2. Борисова Л. В. Репрезентированные в языке стереотипы и архетипы традиционного народного сознания как объекты лингвокультурологического исследования (русско-чувашские параллели) //Вестник Чувашского университета. –2014. – № 3. С. 73 –79.

3. https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/parrot

Null