Shodiyeva Gulrux

ko‘makchilar, predloglar, bog‘lovchilar, yuklamalar, pragmatika, korpus, chastotasi, gap bo‘laklari, sintaktik vazifa, konteks

Annotatsiya: Ushbu maqolada o‘zbek va ingliz tillarida yordamchi so‘zlarning talqini va transpozitsiyasi masalalari o‘rganilgan. Tadqiqot doirasida har ikki tildagi yordamchi so‘zlarning qo‘llanilishi, ularning grammatik va semantik xususiyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, yordamchi so‘zlarning transpozitsiyasi, ya'ni bir so‘z turkumidan boshqasiga o‘tishi hodisasi ham ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, o‘zbek va ingliz tillarida yordamchi so‘zlar o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lib, ularning qo‘llanilishi va transpozitsiyasi tillarning grammatik tizimiga bog‘liq. Olingan xulosalar tilshunoslikda yordamchi so‘zlarni o‘rganishda muhim ahamiyatga ega. Maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi yordamchi so‘zlarning talqini va transpozitsiyasini qiyosiy o‘rganish maqsad qilingan. Tadqiqotda qiyosiy-tahliliy, deskriptiv va misollar tahlili metodlari qo‘llanilgan. O‘zbek va ingliz tillaridagi yordamchi so‘zlar grammatik va semantik jihatdan tahlil qilinib, ularning o‘xshash va farqli jihatlari aniqlangan. Shuningdek, har ikki tilda yordamchi so‘zlarning transpozitsiyasi hodisasi o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, o‘zbek va ingliz tillarida yordamchi so‘zlar o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lib, ularning qo‘llanilishi va transpozitsiyasi tillarning grammatik tizimiga bog‘liq. Bundan tashqari, yordamchi so‘zlarning nutqda qo‘llanilish chastotasi va ularning kontekstdagi vazifalarini korpus ma'lumotlari asosida tadqiq etish ham dolzarb masalalardan sanaladi. Olingan xulosalar yordamchi so‘zlarni o‘rganishda, tillarni qiyosiy tahlil qilishda va tarjima amaliyotida qo‘l keladi. Yordamchi so‘zlarning gap bo‘laklariga ta'siri va ularning sintaktik vazifalarini aniqlash ham kelajak tadqiqotlarining yo‘nalishlaridan biri bo‘la oladi. Tadqiqotning nazariy va amaliy ahamiyati tilshunoslik, qiyosiy tilshunoslik va tarjimashunoslik sohalarida namoyon bo‘ladi.

1. Hamroyev M.A. Yordamchi so‘zlar // O‘zbek tili grammatikasi. – Toshkent: Fan, 2007. – B. 210-228. (Auxiliary words // Uzbek language grammar // Вспомогательные слова // Грамматика узбекского языка)

2. Abdurahmonov M.A. O‘zbek tilida yordamchi so‘zlar. – Toshkent: O‘qituvchi, 1983. – 120 b. (Auxiliary words in the Uzbek language // Вспомогательные слова в узбекском языке)

3. Swan M. Practical English Usage. – Oxford: Oxford University Press, 2005. – 688 p.

4. Sayfullayeva R.R. Hozirgi o‘zbek tilida yordamchi so‘zlarning talqini // O‘zbek tili va adabiyoti. – 2010. – №4. – B. 32-37. (Interpretation of auxiliary words in modern Uzbek language // Интерпретatsiя вспомогательных слов в современном узбекском языке)

5. Turniyozov N.Q. Transpozitsiya hodisasi // O‘zbek tili grammatikasining dolzarb masalalari. – Toshkent: Mumtoz so‘z, 2018. – B. 156-163. (Transposition phenomenon // Actual problems of Uzbek language grammar // Явление транспозиции // Актуальные проблемы грамматики узбекского языка)

6. Rasulov R.S. O‘zbek tilida yordamchi so‘zlarning semantikasi. – Toshkent: Fan, 1991. – 110 b. (Semantics of auxiliary words in the Uzbek language // Семантика вспомогательных слов в узбекском языке)

7. Yule G. Pragmatics. – Oxford: Oxford University Press, 1996. – 138 p.

8. Hojiyev A.P. O‘zbek tilida so‘z yasalishi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1989. – 184 b. (Word formation in the Uzbek language // Словообразование в узбекском языке)

9. Aarts B., McMahon A. The Handbook of English Linguistics. – Malden, MA: Blackwell Publishing, 2006. – 824 p.

10. Rasulov R.S. Umumiy tilshunoslik. – Toshkent: O‘zbekiston, 2012. – 184 b. (General linguistics // Общее языкознание)

11. Creswell J.W. Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. – Thousand Oaks, CA: SAGE Publications, 2014. – 273 p.

12. Litosseliti L. Research Methods in Linguistics. – London: Continuum, 2010. – 227 p.

Null