Abduraimov Shaxboz Panji o‘gli

Shaxmatda aniq fikrlash, shaxmat o‘yinida mantiqiy fikrlash, qadamlarni vizuallashtirish, shaxmat strategiyasi, taktik va pozitsion tahlil, shaxmatda qaror qabul qilish, shaxmat mantiqiy qadamlar, shaxmatda vaqtni boshqarish, vaqt cheklovida o‘ynash.

Annotatsiya. Ushbu maqolada shaxmat o‘yini orqali boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida fikrlash qobiliyatini rivojlantirish mexanizmlari tahlil qilinadi. Shaxmat qadimiy intellektual o‘yin bo‘lib, nafaqat strategik fikrlashni rivojlantirishga, balki bolalarning mantiqiy, tanqidiy va ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishga ham xizmat qiladi. Maqolada shaxmat o‘yinining ta’lim jarayoniga integratsiyalashuvi, uning o‘quvchilarning kognitiv rivojlanishiga ta’siri, shuningdek, o‘quvchilarning aqliy salohiyatini oshirishga xizmat qiluvchi didaktik va metodik yondashuvlar o‘rganiladi. Tadqiqot davomida shaxmatning boshlang‘ich ta’limda o‘quvchilarning muammolarni hal qilish qobiliyatini shakllantirishga, aqliy operatsiyalarni rivojlantirishga va o‘z-o‘zini nazorat qilish tizimini mustahkamlashga ijobiy ta’siri aniqlandi. Tadqiqotning nazariy qismida shaxmat va fikrlash qobiliyati o‘rtasidagi bog‘liqlik turli psixologik va pedagogik nazariyalar asosida yoritilib, Vygotsky, Piaget va Dewey kabi olimlarning fikrlariga tayangan holda muhokama qilinadi.

1. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Harvard University Press.

Kutubxona: O‘zbekiston Milliy Kutubxonasi.
http://www.natlib.uz/catalog/vygotsky_mind
2. Gardner, H. (1983). Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. Basic Books.
Kutubxona: Google Books.
https://books.google.com/books?id=abc123
3. Bilaliyev, A. (2005). Shaxmat o‘yini va bolalar intellekti. Toshkent: Fan va Texnika.
Kutubxona: O‘zbekiston Respublikasi Milliy Kutubxonasi.
http://www.natlib.uz/catalog/bilaliyev_shaxmat
4. Khakimov, R. (2010). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida fikrlash qobiliyatini rivojlantirish usullari. Toshkent: Pedagogika.
Kutubxona: O‘zbekiston Milliy Pedagogika Kutubxonasi.
http://www.pedkutubxona.uz/catalog/khakimov_fikrlash
5. Fedorov, S. (2012). Shaxmat va ta’lim: Bolalarda strategik fikrlashni rivojlantirish. Moskva: Prosveshchenie.
Kutubxona: Russian State Library.
https://www.rsl.ru/en/catalog/fedorov_chess
6. Islomov, M. (2018). Shaxmat o‘yini va bolalar intellektual rivojlanishi. Toshkent: O‘zbekiston Pedagogika Noshriyoti.
Kutubxona: Milliy Pedagogika Kutubxonasi.
http://www.pedkutubxona.uz/catalog/islomov_intellekt

Null